Szukaj Otwórz menu

Sialografia i sialometria – badania na wykrycie chorób ślinianek

Dodane: 28.03.2017 | Autor: mgr Justyna Mazur

Ślinianki (przyuszna, podżuchwowa, podjęzykowa) są gruczołami odpowiedzialnymi za wydzielanie śliny. Niektóre z chorób powodują zaburzenia jej produkcji, prowadząc do suchości w jamie ustnej, tj. kserostomii. Sialografia i sialometria to badania pomocne w wykrywaniu chorób ślinianek, do których należy m.in. zespól Sjögrena, nowotwór lub kamica. Przeciwwskazaniem do badań jest np. ropne zapalenie ślinianek. 

Spis treści:

    Choroby ślinianek – co o nich wiadomo?

     

    Wiele schorzeń sprzyja zaburzeniom wydzielania śliny, co powoduje uciążliwą suchość w ustach, czyli kserostomię (rzekoma lub prawdziwa). W wielu przypadkach, aby wyjaśnić przyczynę dysfunkcji ślinianek, pomocne są badania – sialografia i sialometria.

    Ślinianki (przyuszna, podżuchwowa, podjęzykowa) to gruczoły wydzielające ślinę zapewniającą odpowiednie trawienie wstępne pokarmów, a także odpowiednie pH i ochronę jamy ustnej przed stanami zapalnymi oraz bakteriami.

    Zaburzenia drożności kanałów wyprowadzających, stany zapalne lub nowotwory zaburzają wydzielanie śliny. Suchość w jamie ustnej prowadzi do występowania specyficznego odczucia i dyskomfortu w ustach, a także wielu objawów towarzyszących i powikłań zdrowotnych.

    Wtedy, aby ocenić stopień nasilenia zaburzeń w wydzielaniu śliny, wykonywane są badania czynnościowe, takie jak sialometria lub obrazowe – sialografia. Są to mało inwazyjne i bezpieczne badania. Czym różnią się te badania?

     

    Sialometria – na czym polega?

     

    Sialometria to badanie polegające na ocenie ilości wydzielanej śliny bez stymulacji. Badanie jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne – polega na zbieraniu śliny wydzielanej przez 15 minut.

    To badanie w kierunku suchości w ustach jest dodatnie, gdy objętość zebranej śliny wynosi mniej niż 1,5 ml. Badanie tego typu próbowano udoskonalić na drodze połączenia go z analizą chemiczną śliny, czyli ilościową oceną jonów: sodowych, potasowych, fosforanowych, wapniowych, oraz białka i amylazy. Jednak znacznie skuteczniejszym badaniem okazuje się być sialografia.

     

    Sialografia – jak wygląda badanie?

     

    Sialografia to obrazowe badanie polegające na wykonaniu zdjęcia RTG ślinianek przed i po podaniu kontrastu do głównego przewodu gruczołu przyusznego. Umożliwia to ocenę budowy ślinianek i przewodów, a także zlokalizowanie zmian chorobowych i określenie ich zasięgu.

    Przygotowanie ze strony pacjenta nie jest wymagane. Niekiedy dzieciom przed badaniem podaje się delikatny środek uspokajający. Poszczególne etapy badania są następujące:

    • wykonuje się zdjęcie RTG ślinianek (w pozycji siedzącej);
    • pacjentowi podawany jest środek kontrastujący: ujście ślinianki osuszane zostaje tamponem, po czym wykonuje się delikatny masaż w celu uwidocznienia przewodu ślinianki; osoba wykonująca badanie wprowadza cieniutki cewnik na głębokość 2–3 cm, a następnie wstrzykiwany jest środek kontrastujący w objętości 1–2 ml;
    • po podaniu kontrastu ponownie wykonuje zdjęcia RTG w różnych ujęciach (ujęcie boczne, skośne i przednio-tylne).

    Całe badanie trwa około 20 minut i nie jest uciążliwe dla pacjenta. Powikłania po sialografii zdarzają się bardzo rzadko – zazwyczaj sprowadzają się do wystąpienia alergii skórnej po podaniu kontrastu.

    Przeciwwskazaniem do sialografii są: stany zapalne jamy ustnej i gardła, alergie, ropne zapalenia ślinianek oraz ciężki stan ogólny.

     

    Zespół Sjögrena i rak ślinianek – jakie są objawy?

     

    Najczęstszymi wskazaniami do wykonania sialografii są charakterystyczne objawy wskazujące na zaburzenia pracy ślinianek. Najczęstszą przyczyną takich zaburzeń jest zespół Sjögrena (zespół suchości) – choroba autoimmunologiczna prowadząca do stanów zapalnych gruczołów zewnątrzwydzielniczych.

    Inne przyczyny zaburzeń pracy ślinianek to kamica ślinianek bądź nowotwór. Objawy zespół Sjögrena to:

    • stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej;
    • suchość oczu;
    • suchość w jamie ustnej;
    • nasilona próchnica;
    • powiększenie ślinianek, głównie przyusznych;
    • suchość skóry;
    • spadek masy ciała i osłabienie;
    • trudności w połykaniu pokarmów;
    • utrudniona mowa.  

    W przypadku kamicy lub nowotworu ślinianek dodatkowymi symptomami są te wynikające z zamknięcia światła gruczołu wyprowadzającego, tj.: obrzęk ślinianek utrzymujący się do 2 godzin po posiłku oraz ból pojawiający się kilkadziesiąt sekund po rozpoczęciu posiłku, najczęściej na dnie jamy ustnej.

    W diagnostyce zespołu Sjögrena  pomocnicze okazać się mogą badania: USG ślinianek, biopsja gruczołów ślinowych oraz badania krwi – markerów chorób autoimmunologicznych.

    Zobacz filmy powiązane z tematem
    Przeczytaj również powiązane z tematem

    Encyklopedia

    Nie znalazłeś odpowiedzi - zadaj pytanie

    Wejdź na forum

    FaceboookGoogle plusTwitterYoutube
    Serwis prowadzony na zlecenie PWM Sp. z o.o.
    Copyright © 1995-2015 Grupa Wirtualna Polska